Habari za UN - Mtazamo wa Kimataifa Habari za kiutu

Latest Episodes:

Baada ya siku 21 bila dalili za ugonjwa, waambata wa mgonjwa wa Ebola Kenya kuondoka kwenye karantini Oct 23, 2026

Show notes

Oktoba 23 2026, ni siku 19 sasa tangu Kenya itangaze kuweko kwa mgonjwa wa Ebola ambaye alifariki dunia tarehe 6 mwezi huu wa Oktoba. Kufuatia tangazo hilo watu waliotambulika kuwa karibu na mgonjwa huyo au waambata waliwekwa karantini kama njia ya kufuatilia iwapo wana maambukizi au la. Kati yao, wanane wamebainika kuwa na maambukizi. Sasa kwa kuwa siku 21 za kuchunguzwa iwapo wengine wana maambukizi au la zinakaribia kutimia, Wizara ya Afya ya Kenya imetangaza kuwa watu hao wataruhusiwa. Je shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, (WHO) nchini Kenya linazungumziaje hatua hii? Assumpta Massoi wa Idhaa hii aliyeko Kenya amezungumza na Mwakilishi wa WHO nchini humo Dkt. Neema Rusibamayila Kimambo.

23 OKTOBA 2026 Oct 23, 2026

Show notes

Hii leo jaridani tunakuletea Mada kwa Kina. Huko jijini Nairobi Kenya kunahitishwa mkutano wa kimataifa unaofahamika kwa jina The Trust Summit 2026 ulioanza tarehe 21 Oktoba ukiwaleta pamoja viongozi wa serikali, taasisi za kimataifa na wadau wengine kutoka Nyanja mbalimbali duniani.

Ili kuuelewa zaidi kuhusu mkutano huu, Cynthia Akhangwa wa Idhaa hii amefanya mazungumzo na Daniel Wanjohi Ndirangu, Mkurugenzi wa Taasisi ya Fedha za Umma ya nchini Kenya walipokutana katika Makao makuu ya Umoja wa Mataifa hapa jijini New York-Marekani.

Daniel anaanza kwa kurejelea masuala yaliyoangaziwa katika Mjadala Mkuu 81 wa Baraza la Kuu la Umoja wa Mataifa na namna yalivyo na uhusiano na mkutano huu unaofanyika jijini Nairobi.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari:

Naanzia nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC ambako mgao wa mlo wa moto unaotolewa na shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula duniani, (WFP) kwa wagonjwa wa Ebola ya virusi vya Bundibugyo na wanafamilia umekuwa nguzo ya mwitikio dhidi ya ugonjwa huo ambao sasa umeenea katika majimbo manane tangu utangazwe rasmi mwezi Mei mwaka huu.
Kwa upande wake, Dkt. Catherine Smallwood ambaye ni Meneja WHO wa ufuatiliaji wa Ebola nchini DRC akizungumza kutokea jimboni Ituri, mesema pamoja na changamoto ya vifo vya Ebola nchini humo, “habari njema ni kwamba tuna manusura 2,600 wa Ebola ambao pia wanaendelea kusajiliwa. Sasa, kupitia kliniki tunazofungua kwa ajili ya manusura hawa, wanaweza kupata huduma za afya, ikiwemo ufuatiliaji na kuendelea kuwepo kwa virusi mwilini, msaada wa kisaikolojia na kijamii, pamoja na usimamizi wa kitabibu wa madhara au matatizo yoyote ya kiafya yanayoendelea kutokana na ugonjwa huo.”
Na Mwakilishi wa shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, WHO nchini Kenya Dkt. Neema Rusibamayila Kimambo amezungumzia taarifa ya kwamba Wizara ya Afya hapa Kenya inajiandaa kuwaruhusu waambata wa mgonjwa wa Ebola aliyefariki dunia Oktoba 6 mwaka huu baada ya kuweko karantini kwa siku 21 bila dalili zozote za ugonjwa huo wa virusi vya Bundibugyo.

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

22 OKTOBA 2026 Oct 22, 2026

Show notes

Hii leo jaridani tunakuletea Mada kwa Kina. Mwaka jana wa 2025 serikali ya Mapinduzi Zanzibar kwa kushirikiana na FAO waliendesha mafunzo ya kilimo cha migomba kinachohimili mabadiliko ya tabianchi huko Pemba na kisha Unguja.

Baada ya mafunzo kuanza kushika kasi, FAO iliona ni vema wakulima hao wavuke bahari hadi Tanzana Bara kujifunza kwa kina zaidi na kupata majawabu ya changamoto wanazokabiliana nazo shambani. Ziara hiyo ndio msingi wa mada yetu kwa kina leo kama anavyosimulia Assumpta Massoi kwa video iliyoandaliwa na FAO Tanzania.

Pia tunakuletea muhtasari wa habar:

Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa amezungumza na waandishi wa habari hii leo jijini New York Marekani na kueleza kuongezeka kwa maandamano katika mataifa mbalimbali duniani kunachochewa na kupanda kwa gharama za maisha, bei za chakula, mafuta na huduma muhimu, hali inayowaathiri vibaya zaidi wananchi wa kawaida na vijana. Amesema “… ingawa vurugu na uharibifu ulioshuhudiwa katika baadhi ya maandamano haukubaliki na wahusika wanapaswa kuwajibishwa, dunia haipaswi kupuuza malalamiko halali ya waandamanaji wa amani. Lazima tuelewe uhusiano uliopo kati ya malalamiko hayo na misukosuko mikubwa inayoukumba ulimwengu.”
Wakati mkutano wa kimataifa wa nchi wanachama wa kutunza Bayoanuai COP17 ukiendelea huko nchini Armenia kijana Sultani Saidi Mtinda anayeshiriki mkutano huo akitokea Tanzania ametoa rai vijana wapewe nafasi.
Na tumalizie na masuala ya afya, nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, (DRC) ambako mlipuko wa Ebola ya virusi vya Bundibugyo bado unaendelea, ufuatiliaji wa wagonjwa waliopona unafanyika na unachukuliwa kuwa jambo muhimu kama moja ya sehemu za mwitikio dhidi ya mlipuko wa ugonjwa huo uliothibitishwa mwezi Mei mwaka huu, ukiwa ni mlipuko wa 17. Wagonjwa waliopona, mara baada ya kuruhusiwa kwenye vituo vya matibabu, huendelea kupatiwa misaada ikiwemo ya kisaikolojia na uchunguzi kupitia kliniki mahsusi.

Mwenyeji wako ni Cynthia Akhangwa, karibu!

Jifunze Kiswahili: Maana ya neno "MAFINGU" Oct 21, 2026

Show notes

Katika kujifunza lugha ya Kiswahili hii leo Dkt. Mwanahija Ali Juma, Katibu Mtendaji wa Baraza la Kiswahili, Zanzibar nchini Tanzania, BAKIZA anafafanua maana ya neno "MAFINGU"

21 OKTOBA 2026 Oct 21, 2026

Show notes

Hii leo jaridani tunakuletea Mada kwa Kina. Kwa vijana wanaoishi katika maeneo yaliyoathiriwa na migogoro, wakimbizi na wale wanaorejea katika jamii baada ya kutoka gerezani, kupata ujuzi unaoweza kuwasaidia kujenga maisha yao ni jambo muhimu.

Mradi wa Lens on Life ulioanzishwa mwaka 2016 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, DRC, unatumia sanaa ya upigaji picha kuwapa vijana ujuzi wa kisanii na fursa za kujipatia kipato. Cynthia Akhangwa wa Idhaa hii amezungumza na Jack Powers, mwanzilishi mwenza na Mkurugenzi Mtendaji wa mradi huo, alipokutana naye katika Makao Makuu ya Umoja wa Mataifa jijini New York Marekani.

Pia tunakuletea muhtasari wa habari na jifunze Kiswahili:

Shirika la Umoja wa Mataifa la Afya duniani, (WHO) limeendelea kusisitiza kuwa hakuna sababu ya vikwazo vya biashara, safari au mikusanyiko ya umma wakati huu ambapo Nigeria imekuwa nchi ya 5 kuthibitisha kuwa na mgonjwa wa Ebola ya Bundibugyo, aliyeingia nchini humo akitokea Uganda hivi karibuni, akaugua tarehe 7 Oktoba na jana Oktoba 20 kuthibitishwa kuwa na ugonjwa huo. Mgonjwa yuko kwenye matibabu na waambata wake wanafuatiliwa. Nayo Kenya leo imeripoti mgonjwa wa 9, naye ni miongoni mwa waambata wa mgonjwa wa kwanza aliyefariki dunia Oktoba 5, na tayari aliikuwa kwenye karantini.
Ripoti mpya ya Umoja wa Mataifa ya pengo la uzalishaji wa hewa chafuzi imetolewa leo ikisema kuwa kiwango cha ongezeko la joto duniani kinatarajiwa kuzidi nyuzijoto 1.5 katika kipimo cha Selsiyaji, juu ya viwango vya kabla ya mapinduzi ya viwanda, hivyo upunguzaji wa haraka na mkali wa uzalishaji wa gesi chafuzi unahitajika ili kupunguza muda wa kuvuka kikomo hicho. Akizungumzia hali hiyo Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres amesema, “lakini kuvuka kiwango hicho cha ongezeko la joto si kusalimu amri. Bado tunaweza kuhakikisha kwamba ongezeko hilo linabaki kuwa dogo na la muda mfupi iwezekanavyo, na kurudisha viwango vya joto chini ya nyuzi joto 1.5 kabla ya mwisho wa karne hii. Pengo la kupunguza uzalishaji wa gesi chafuzi sasa limekuwa pengo la uongozi. Na dunia inazidiwa na wakati na visingizio vya kuliziba pengo hilo
Shirika la Umoja wa Mataifa la hali ya Hewa, (WMO) limeonya kuwa El Niño inayotarajiwa baadaye mwaka huu huenda ikawa miongoni mwa El Nino lenye nguvu zaidi kuwahi kurekodiwa katika kipindi cha zaidi ya miaka 40, hali inayotarajiwa kusababisha mabadiliko makubwa ya hali ya hewa katika maeneo mbalimbali duniani. Akizungumza wakati wa uzinduzi wa Tathmini mpya ya tabianchi ya msimu, Katibu Mkuu wa WMO, Celeste Saulo, amesema kiwango cha joto kwenye uso wa bahari katika eneo la bahari ya Pasifiki ukanda wa kitropiki ambalo ndio kitovu cha El Niño, linaweza kufikia nyuzi joto 3.8 katika kipimo cha Selsiyasi, ikiwa ni juu ya wastani kati ya Novemba 2026 na Januari 2027
Na katika kujifunza lugha ya Kiswahili hii leo Dkt. Mwanahija Ali Juma, Katibu Mtendaji wa Baraza la Kiswahili, Zanzibar nchini Tanzania, BAKIZA anafafanua maana ya neno "MAFINGU"

Mwenyeji wako ni Flora Nducha, karibu!

YEMEN: Vita vuazidisha njaa na magonjwa, zaidi ya watu 250,000 wakimba makazi yao Oct 20, 2026

Show notes

Zaidi ya watu 250,000 wamekimbia makazi yao kutokana na mapigano mapya nchini Yemen, huku uhaba wa chakula, maji safi na dawa ukizidisha hali mbaya ya kibinadamu. Umoja wa Mataifa unaonya kuwa mji wa Taiz uko katika hatari kubwa, huku njia za kupeleka misaada zikifungwa na hospitali zikikabiliwa na upungufu wa mafuta na hewa ya oksijeni. Flora Nducha na taarifa zaidi.

20 OKTOBA 2026 Oct 20, 2026

Show notes

Hii leo jaridani tunaangazia amani na usalama nchini Yemen, hali ya wakimbizi wa ndani katika ukanda wa Gaza wakati huu wa majira ya baridi, na vijana kujikwamua kiuchumi nchini Tanzania.

Zaidi ya watu 250,000 wamekimbia makazi yao kutokana na mapigano mapya nchini Yemen, huku uhaba wa chakula, maji safi na dawa ukizidisha hali mbaya ya kibinadamu. Umoja wa Mataifa unaonya kuwa mji wa Taiz uko katika hatari kubwa, huku njia za kupeleka misaada zikifungwa na hospitali zikikabiliwa na upungufu wa mafuta na hewa ya oksijeni.
Wakati msimu wa baridi unapoanza, familia zilizohama makazi yao huko Gaza eneo la Palestina linalokaliwa kimabavu na Israel zinajaza mchanga kwenye sandarusi tupu ya unga uliotolewa kama msaada ili kuzuia maji ya mvua kuingia ndani ya mahema yao, wakati huo huo Shirika la Umoja wa Mataifa la Uhamiaji (IOM) likionya kuwa vifaa vya makazi vitakidhi sehemu ndogo tu ya mahitaji yaliyopo
Nchini Tanzania, ushirikiano kati ya Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani (WFP) na Wakfu wa Mastercard unalenga kuwawezesha vijana wajasiriamali na wakulima wadogo kupitia programu ya Vijana Kilimo Biashara (VKB). Programu ya Vijana Kilimo Biashara inawaunga mkono vijana wajasiriamali katika sekta ya kilimo pamoja na wanawake, ili kubadilisha kilimo cha kujikimu na kukifanya kuwa biashara za kisasa zenye tija na faida.

Mwenyeji wako ni Cynthia Akhangwa, karibu!

WFP yasaidia vijana nchini Tanzania kuongeza thamani kwenye mazao ya kilimo Oct 20, 2026

Show notes

Nchini Tanzania, ushirikiano kati ya Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani (WFP) na Wakfu wa Mastercard unalenga kuwawezesha vijana wajasiriamali na wakulima wadogo kupitia programu ya Vijana Kilimo Biashara (VKB). Programu ya Vijana Kilimo Biashara inawaunga mkono vijana wajasiriamali katika sekta ya kilimo pamoja na wanawake, ili kubadilisha kilimo cha kujikimu na kukifanya kuwa biashara za kisasa zenye tija na faida. Assumpta Massoi ana ripoti zaidi

Huku sandarusi, huku mahema: Wakazi wa ukanda wa Gaza wanajiandaa na mafuriko na baridi kali Oct 20, 2026

Show notes

Wakati msimu wa baridi unapoanza, familia zilizohama makazi yao huko Gaza eneo la Palestina linalokaliwa kimabavu na Israel zinajaza mchanga kwenye sandarusi tupu ya unga uliotolewa kama msaada ili kuzuia maji ya mvua kuingia ndani ya mahema yao, wakati huo huo Shirika la Umoja wa Mataifa la Uhamiaji (IOM) likionya kuwa vifaa vya makazi vitakidhi sehemu ndogo tu ya mahitaji yaliyopo. Tutape taarifa zaidi kutoka kwa Leah Mushi.

UNICEF yaimarisha lishe ya watoto kupitia usindikaji wa vyakula Njombe nchini Tanzania Oct 19, 2026

Show notes

Nchini Tanzania, katika Wilaya ya Ludewa mkoani Njombe, Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto, UNICEF, kwa kushirikiana na Halmashauri ya Ludewa kupitia mradi wa Lishe ya Mwanao, linasaidia jamii kukabiliana na udumavu kwa watoto wenye umri wa chini ya ya miaka mitano. Kupitia mafunzo ya usindikaji wa vyakula vinavyopatikana katika maeneo yao, familia sasa zinaweza kupata vyakula vyenye virutubisho kwa muda mrefu, huku baadhi ya wanawake wakipata fursa za kujiongezea kipato. Cynthia Akhangwa na taarifa zaidi.